CBS PBL Prognoses en de Sinfore doorvertaling

De overheid publiceert via het CBS de bevolkingsprognose tot 2060 en via Planbureau voor de Leeefomgeving (PBL)  de regionale doorvertaling  tot op het niveau van grotere gemeentes en Corop regios. Voor wonen en zorg is een lager schaalniveau: gemeenten, wijken en buurten of 4 positie postcodes (4PPC), wenselijk, zeker als mensen in hun eigen omgeving willen blijven wonen. Ook de aansluiting op de vele beschikbare data op dit niveau van 2000 tot 2018 vormt daarbij een aandachtspunt, onder meer door afrondingen, restgroepen, gebieden met te weinig inwoners etc. Sinfore heeft een dergelijke doorvertaling vervaardigd voor de periode 2000 tot 2040 vanuit open data. Doel was een “Prognose op laag schaalniveau, waarbij de toekomst aansluit op heden en verleden, met continuïteit in data zonder afrondingen ten behoeve van gebiedsgerichte analyses voor wonen, welzijn en zorg.”

Inwoners, huishoudens en instellingsbewoners

Analyses voor wonen, welzijn en zorg vragen verschillende prognoses: in de zorg betreft de prognose inwoners met een bepaalde zorgvraag. Deze inwoners kunnen onderdeel uitmaken van particuliere of institutionele huishoudens. Voor het wonen is daarentegen inzicht wenselijk in huishoudens, ook uitgesplitst naar leeftijdsgroepen.

Inkomen

In wonen, zorg en welzijn is naast leeftijd en huishoudensamenstelling ook de sociaaleconomische status van belang. De huidige 75+-ers hebben vaak nog slechts een beperkt pensioen opgebouwd, maar bij de komende generatie is sprake van een hogere pensioenopbouw, zoals ook zichtbaar in de factsheets van Aedes – Actiz – ABF:  www.kcwz.nl/thema/cijfers-en-trends/regionale-factsheets-wonen-met-zorg

Data

Sinfore heeft met als uitgangspunt de prognose van het PBL een model ontwikkeld tot op een zo laag mogelijk schaalniveau. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de volgende bestanden:

o   CBS Prognose 2060:

Deze CBS prognose vormt het uitgangspunt voor het PBL. Deze prgnose geeft op nationaal niveau een gedetailelerd inzicht in eeftijd, huishoudenssamenstelling, sterften, geboorten en migraties. Daarnaast publiceert het CBS gegevens over het inkomen van huishoudens naar leeftijd voor 2004 tot 2014.

o   PBL Prognose 2016-2040:

In deze meest actuele prognose zijn inwoners naar  5 jaar leeftijdstijdsklassen beschikbaar op Corop-niveau en daarbinnen voor grotere kernen. Verder omvat de prognose huishoudens uitgesplitst naar huishoudentype. In de voorgaande prognose waren dezelfde gegevens beschikbaar per gemeente en was ook herkomst beschikbaar uitgesplitst naar 1e en 2e generatie allochtonen.

o   CBS Gemeente 2000 – 2015:

Op gemeenteniveau zijn gegevens beschikbaar over huishoudens naar leeftijd. Deze gegevens worden gebruikt voor verdere uitsplitsing van de  huishoudens van het PBL naar leeftijd.

o   CBS 4 positie postcode bevolkingsgegevens 1998 – 2017:

De CBS 4PPC bevolkingsgegevens betreffen de feitelijke situatie zoals per 1 januari wordt afgeleid uit de bevolkingsadministratie met dezelfde uitsplitsing als in de PBL prognoses. Deze gegevens vormen het uitgangspunt voor de doorvertaling naar lager schaalniveau van inwoners naar leeftijd. Op basis van deze uitsplitsing vindt in combinatie met de gemeentegegevens over de huishoudensamenstelling naar leeftijd vervolgens de huishoudensberekening plaats.

o   CBS Maatwerk:

Particuliere huishoudens naar leeftijd hoofdkostwinner naar belastbaar inkomen per postcodegebied en gemeente, 2013 en Particuliere huishoudens met minimaal één persoon van 55 jaar of ouder naar vermogens- en inkomensklasse per postcodegebied en gemeente 2012

o   CBS Wijk en Buurtregister 1994 – 2017:

In het CBS Wijk en Buurtregister is de uitsplitsing naar leeftijd nog beperkter, namelijk 0 – 15, 15 – 25, 25 – 45, 45 – 65, 65 +. De uitsplitsing naar herkomst is daarentegen uitgebreider, verder zijn vele gegevens beschikbaar waaronder inkomens.

o   CBS 6 positie postcode (6PPC) bevolkingsgegevens uit 2000, 2005, 2010, 2015:

De CBS 6PPC data betreffen de meest gedetailleerde beschikbare gegevens, met een helaas beperktere leeftijdsuitsplitsing, namelijk 0 – 15, 15 – 25, 25 – 45, 45 – 65, 65 – 75 en 75 +. De uitsplitsing van 65+ was CBS Maatwerk voor Sinfore en het Jan van Es Instituut in Almere. Op 6PPC niveau is het inkomen in inkomensgroepen bepaald, waarmee een inkomens-cohort-berekening is uitgevoerd.

Cohort component methode

In het Sinfore model wordt gebruik gemaakt van de cohort component methode: in een gesloten systeem is de bevolking per jaargroep vooruit te berekenen uitgaande van de bevolking naar jaarklassen, geboorte- en sterftekansen. In een open systeem moeten vervolgens de migraties, zowel binnenlandse als buitenlandse worden meegenomen, vaak mede bepaald door het bouwprogramma. Het PBL geeft in haar studie: stedelijke verdichting: een ruimtelijke verkenning van binnenstedelijk wonen en werken aan dat een deel van de capaciteit kan worden gevonden in verdichting. In het Sinfore model is het percentage verdichting een variabele, voor de resterende bouwopgave wordt een zoeklocatie gehanteerd. De PBL prognose op het niveau van Corop en grotere gemeenten is door Sinfore als uitgangspunt genomen.

 

Hybride model

Toepassing van de cohort component methode biedt het voordeel dat de vergrijzing per gebied goed zichtbaar is. Echter voor binnensteden en andere locaties met veel jongeren is het resultaat minder plausibel. Voor de leeftijdsgroep tot 45 jaar is daarom aangehouden dat deze de gebieden opzoeken, waar nu ook al door deze leeftijdsgroep wordt gewoond. Vanuit de verhuisstatistieken van het CBS blijkt deze groep ook relatief mobiel, terwijl boven de 45 het aantal verhuizingen sterk afneemt. Daarmee ontstaat een hybride model voor jongeren en ouderen. Voor allee leeftijdsgroepen is vervolgens het inkomen en het vermogen meegenomen. De populatieberekeningen zijn ook te testen op de beschikbare data op gemeente en 4 positie postcodeniveau voor 2000, 2005, 2010 en 2015.

 


.